Dermatologieverpleegkundige

(Uit: Psoriasis) door Nicole Paehlig

Op spreekuur bij de dermatologieverpleegkundige

 

Wie weleens op spreekuur is geweest bij een dermatoloog, weet dat er vaak weinig tijd beschikbaar is. Daar zit u dan met al uw vragen! Gelukkig kunt u tegenwoordig op verschillende afdelingen Dermatologie terecht op een speciaal spreekuur, waarbij er meer tijd is voor de patiënt. Voorbeelden zijn het instructiespreekuur en het jeukspreekuur. In het Diaconessenhuis in Voorburg, onderdeel van de Reinier de Graaf Groep, geeft dermatologieverpleegkundige Anke Piekar hier invulling aan. Zij stond aan de wieg van dit fantastische initiatief en weet er enthousiast over te vertellen.

 

Anke Piekar werkte al bij de Reinier de Graaf Groep toen zij de vervolgopleiding voor dermatologieverpleegkundigen begon. Op de dagbehandeling Dermatologie had zij gemerkt dat de resultaten van de behandeling van de behaarde hoofdhuid vaak tegenvielen. Voor haar scriptie besloot zij daarom om hiervoor een speciale richtlijn op te stellen, in overleg met de dermatologen van het Diaconessenhuis. Met deze richtlijn werkt Piekar nu tijdens haar instructiespreekuren. “Ook wordt de richtlijn gedoceerd op de vervolgopleiding voor dermatologieverpleegkundigen,” vertelt Piekar met enige trots.

 

Uitgangspunt van de richtlijn is dat niet de patiënt maar iemand anders (een partner) de behandeling krijgt aangeleerd. “Iemand anders kan beter scheidingen trekken en zien hoe de conditie van de verschillende plekken is,” licht Piekar toe. “Voor de patiënt zelf is dit veel lastiger. Die smeert het middel bovendien nogal eens in het haar.” De instructies, voorzien van enkele foto’s, zijn ook op papier gezet. Deze schriftelijke instructies zijn niet alleen bedoeld voor de patiënt. “Als een patiënt geen partner heeft, kan bijvoorbeeld een dochter zo nu en dan de schriftelijke instructies opvolgen.” Op het A4’tje met instructies wordt ook aangevinkt welke middelen moeten worden gebruikt bij dikke plaques, lichte schilfering of enkel roodheid van de huid.

Informatief

Voordat het instructiespreekuur zijn intrede deed op de dagbehandeling Dermatologie in Voorburg, kreeg de patiënt meestal alleen de bijsluiter mee van het voorgeschreven product. Tijdens het instructiespreekuur laat Piekar precies zien hoe de behandeling moet worden uitgevoerd. Daarnaast geeft ze allerhande informatie. “Ik vertel onder meer wat de bijwerkingen kunnen zijn en leg uit wat een dunne huid is. Door hormoonzalven kan de huid dunner worden en veel mensen vinden dit eng. Ik leg uit dat ze de zalven gewoon kunnen gebruiken, zolang ze maar de richtlijnen in acht nemen. Anders loop je het risico op onderbehandeling.”

Overige spreekuren

Naast instructiespreekuren voor de behandeling van de behaarde hoofdhuid geeft Piekar ook instructiespreekuren voor de behandeling van de droge huid. “Ik vraag dan onder andere naar de bad- en douchegewoontes van de patiënt. Daarna maken we een plan voor de verzorging van de huid dat past bij die dagelijkse gewoontes. Mensen moeten het zich eigen maken om hun droge huid dag in dag uit te verzorgen. Zij moeten dit inbouwen in hun leven; het hoort er net zo bij als tandenpoetsen.” Ook neemt Piekar samen met de patiënt de folder door waarin informatie over de droge huid en tips voor de verzorging zijn samengevat (zie kader). “En ik geef monsters mee van verzorgingsproducten, zodat mensen deze thuis gratis kunnen uitproberen. Verzorgingsproducten voor de droge huid zijn behoorlijk prijzig, en zo kunnen mensen eerst kijken welk product goed bevalt.”

 

De afdeling Dermatologie van het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMCU) heeft enkele jaren geleden het zogenaamde jeukspreekuur ontwikkeld, waar inmiddels landelijk mee wordt gewerkt. Een groot deel hiervan heeft Piekar overgenomen voor haar eigen jeukspreekuur. De folder ‘Omgaan met jeuk’ van het Diaconessenhuis is een bewerking van de gelijknamige folder van het UMCU. Hierin staat onder andere welke factoren jeuk kunnen verergeren, namelijk water, zeep, droge lucht, warmte, transpiratie, wol, alcohol, uw psychische gesteldheid en algehele conditie. Pas op met krabben. Hierdoor kan de huid kapot gaan, de huidaandoening verergeren (Köbner-fenomeen) en de jeuk toenemen, waardoor u in een vicieuze cirkel terechtkomt.

Meerdere afspraken

De dermatologen van het Diaconessenhuis verwijzen door naar de spreekuren van Piekar. Per week vinden er één à twee plaats, voor individuele patiënten. Behalve voor mensen met psoriasis zijn er ook instructiespreekuren voor mensen met constitutioneel eczeem. Vooralsnog is Piekar de enige die de spreekuren verzorgt in Voorburg. De bedoeling is dat in de toekomst meerdere collega’s van de dagbehandeling zich hiermee gaan bezighouden. In Delft verzorgt collega Christa Storm soortgelijke spreekuren op de polikliniek dermatologie.

 

Elke patiënt komt meerdere keren naar het spreekuur. Piekar: “De eerste keer vertel ik over de aandoening, vraag ik of de behandeling die de dermatoloog heeft voorgeschreven duidelijk is, hoe het genezingsproces grofweg zal verlopen, en geef ik de instructies. Dat alles neemt drie kwartier tot een uur in beslag. Tijdens het volgende spreekuur vraag ik hoe het gegaan is thuis.”

 

Wat vinden de patiënten van de instructiespreekuren van Piekar? “Zij zijn ontzettend blij dat ze uitgebreide informatie krijgen en dat ze beter weten wat ze aan moeten met het tasje dat ze van de apotheek hebben gekregen. En de dermatologen zeggen dat de resultaten zijn verbeterd dankzij de instructiespreekuren.”

Droge huid

In de folder van het Diaconessenhuis is te lezen dat een droge huid het gevolg is van een beschadigde hoornlaag (buitenste laag van de huid). Wanneer de hoornlaag beschadigd is, verliest de huid meer vocht en droogt zij uit. Slijtage van de hoornlaag is te voorkomen door de juiste bad- en douchegewoontes, het vermijden van zeephoudende producten en het aanbrengen van een beschermlaag, liefst een crème of zalf. Afgeraden wordt vaak, lang en warm douchen (tot vijf minuten) of baden (maximaal een kwartier). Omdat zeep de huid uitdroogt kan het beste gebruik worden gemaakt van een olie, die tevens verzachtend werkt en helpt tegen jeuk. Na het douchen of baden moet een laagje vet op de huid worden aangebracht, waardoor minder vocht verdampt. Bodylotion, dat veel water en weinig vetten bevat, is bij een droge huid af te raden. Beter is een zalf of crème te gebruiken. De zalven en crèmes die dermatologen kunnen voorschrijven hebben als voordeel dat ze worden vergoed. Het is overigens beter om meerdere keren per dag een dunne laag aan te brengen dan één of twee keer een dikke laag.